افسانه شب یلدا...

[setareh]

يلدا يعني يادمان باشد که زندگي آنقدر کوتاه است که يک دقيقه بيشتر با هم بودن را بايد جشن گرفت يلدايتان مبارک

[parnian1]

یلدا مبارک

تپشهای قلبم را به باور خاطره هايم پيوند می زنم ،
و سرزمينی را که همزاد با خاک است و کهن تر از تاريخ ، برای نوباوگان خاک و تازه به دوران رسيدگان تاريخ زمزمه می کنم .
زمزمه می کنم که :
من از نسل شب شکنان روزگارم ،
من از نسل نورآفرينان پاک ،
از سلاله پاک آريائيان بردبارم ،
منم ميراث هزار ساله زمين ،
همان ازشرق تا غرب گسترده آغوش ،
همان پيام آور مهر و دوستی ،
همان گرفته در فش آشتی بر دوش
نه خود ستيزم ، نه ديگر ستيز
مرا و يادگاران مرا به نيکی يادآر
که يادگار يادگاران من ، همه شادی است و شادمانی ؛



شب است و گيتی غرق در سياهی
شب بلند است و سياهی پايدار ، ولی
باور به نور و روشنايی است ،
که شام تيره ما را ، از تاريکی می رهاند
و از دل شبهای يلدا ، جشن مهر و روشنايی به ما ارمغان می رساند
تيرگی هاتان در دل نور خاموش باد ،

شب يلدا را به نور قرنها قدمت جاری نگه داريم . . .

[keyvan]

محفل آریائی تان طلائی ؛ دلهایتان دریائی

شادیهایتان یلدائی ؛ پیشاپیش مبارک باد این شب اهورائی . . .

توی سرمای این شب طولانی به فکر بی خانه مان هایی که چشم میزنند تا زودتر صبح بشه هم باشید .............

[gole maryam]

شب یلدا یعنی اینکه میشود طولانی ترین شب های تاریک را نیز با همدلی به روشنایی صبح پیوند داد و شاد بود

یلدایتان مبارک

[بی دل]

به يلدا شب خلق بيدار باش

(يلدا) لغت سرياني است و در آن لسان همان کلمه ي ميلاد عربي است که عبارت از زمان ولادت عيسي است و در اصطلاح نجوم آخرين شب پاييز و يا اولين ليله ي زمستان است که درازترين شبها در تمام سال مي باشد

در قاموس سرياني به انگليسي (پاين اسميت) عيناً (يلدا) را به معني ولادت و ميلاد تفسير کرده و گويا به معني ميلاد عيسي را که از قبيل علم بالغلبه باشد نيز متعرض شده...

ابوريحان بيروني گويد: «وفي الليلة التي يتقدمها الخامس و العشرون من هذا الشهر (کانون الاول) و هو ليلة علي مذهب الروم عيد يلدا، و هو ميلاد المسيح و کانت وقئذ ليلة الخميس، فاکثر الناس يذهبون الي ان هذا الخميس کان الخامس و العشرون و ليس کذالک انما هو السادس و العشرون...، .

از بعضی اشعار پارسي نيز رابطه اي بين مسيح و يلدا ادراک مي شود



ايزد دادار مهر و کين تو گويي
از شب قدر آفريد و از شب يلدا
زانکه به مهرت بود تقرب مؤمن
زانکه به کينت بود تفاخر ترس



به صاحب دولتي پيوند اگر نامي همي جويي
که از يک چاکري عيسي چنان معروف شد يلدا (سنائي)


از همين بيت سنائي بعض فرهنگ نويسان (از جمله مؤلف برهان) پنداشته اند که (يلدا) نام يکي از ملازمان عيسي بوده است، و چنين نامي در زمره ي ملازمان او در مأخذي ديده نشده و (چاکري عيسي) کردن هم در بيت سنائي به معني اختصاص يافتن زمان مزبور به ولادت وي مي باشد .

مؤلف (صحاح الفرس) آورده است:

يلدا – شبي را گويند در سال که از آن شب درازتر نباشد و در آخر فصل پاييز بود (بامدادش اول زمستان باشد). امير معزي گفته:


تو جان لطيفي و جهان جسم کثيف است/تو شمع فروزنده و گيتي شب يلدا




يلدا – شبي را گويند در سال که از آن شب درازتر نباشد

و در آخر فصل پاييز بود (بامدادش اول زمستان باشد).






گذشته از درازي مدت اين شب، شاعران به سياهي و تيرگي آن هم توجه داشته اند. چنانکه در شعر امير معزي ديده مي شود. و ناصر خسرو گويد:


قنديل فروزي به شب قدر به مسجد/مسجد شده چون روز و دلت چون شب يلدا







و خاقاني شرواني راست:


گر آن کيخسرو ايران و تو راست/چرا بيژن شد اين در چاه يلدا


صاحب غياث اللغات مي نويسد:


«يلدا – بالفتح، شب تاريک و درازشبي است. که در آخرين درجه قوس واقع شود يعني در منتهاي ماه آذر که به هندي پوس گويند واقع شود و آن شب درازتر از همه شبهاي سال است و آن را نحس گرفته اند و صاحب کشف از زمان گويا نقل کرده که شب يازدهم که آفتاب ورجدي باشد يعني شب يازدهم ماه دي که آن را به هندي ماه گويند و آنچه مؤلف را از علم تنجيم تحقيق شده آنست که روزي که آفتاب يازدهم درجه ي برج قوس طي نمايد کوتاهتر از همه روزهاي سال همان روز است و درازتر از همه شبهاي سال شب آن روزي است و اين اتفاق در عشره ي دوم آذر مطابق پوس باشد به اندک تفاوت»


انوري گويد:


شب محنت من زامداد فکرت/درازي شبهاي يلدا گرفته


بايد دانست که جشن ميلاد مسيح (Noel) که در 25 دسامبر تثبيت شده طبق تحقيق محققان در اصل جشن ظهور ميترا (مهر) بوده است که عيسويان در قرن چهارم ميلادي آن را روز تولد عيسي قرار دادند.

پس مهر در اين روز متولد شده و در روزگاران قديم نزد مهرپرستان اين روز مخصوص جشن مهر بوده است. در اوستا مهر فرشته ي روشنايي و پاسبان راستي و پيمان است و در فارسي به معاني: خورشيد و ماه هفتم سال و روز شانزدهم هر ماه و محبت آمده است.


مسعود سعد سلمان اين معاني را در يک بيت آورده است:


روز مهر وماه مهر و جشن فرخ مهرگان/مهر بفزاي اين نگار ماه چهر مهربان


روميان قديم عقيده داشتند که مهر از سنگ خارا تولد يافته و کلاهي مخصوص بر سر دارد و در يک دست خنجر و در دست ديگر مشعل گرفته و براي روشن کردن به وجود آمده... ما شب (يلدا) را که شب اول ديماه است شب چله ناميده و آداب و رسومي خاص در اين شب داريم مانند: خوردن ميوه هايي که در تابستان و پاييز فراوان و در اين وقت نزديک به تمام شدن است...

مرحوم محمدعلي تربيت در تذکره ي دانشمندان آذربايجان در احوال آقا اسماعيل يلدا مي نويسد:

«از اهل ماکو است در تاريخ 1258 تولد يافته و در سنه ي 1213 وفات کرده است. ديواني دارد مرکب از پارسي و ترکي اين بيت ترکي مشهور از اوست:


يلدا گجه هم بر دور ايلده بر او لور پيدا/بيلمم بونجه آيدور آيده ا يکي يلدا دور



همچنانکه قبلا اشارت رفت شاعران و گويندگان ما بين يلدا و مسيح رابطه اي احساس کرده و در گفته هاي خود بدان اشاره کرده اند


ناصرخسرو گويد:



گرزي تو قل ترسا مجهولست
معروف نيست قول توزي ترسا
او بر دوشنبه و تو بر آدينه
تو ليل قدر داري و او يلدا

[pardis81]

روز دوشنبه 30 آذرماه ساعت 21:17 به وقت ايران، بار ديگر خورشيد در مدار حركت خود به نقطة انقلاب زمستاني مي‌رسد.


در فاصله انقلاب تابستاني و زمستاني، خورشيد به بيشترين فاصله‌اش از استواي سماوي مي‌رسد.
پس از ورود خورشيد به نيم‌كره جنوبي که هم‌زمان با آغاز پاييز است هر روز حداكثر ارتفاعش از افق كم‌تر مي‌شود تا در نخستين روز زمستان به حداكثر فاصله از استواي سماوي مي‌رسد و كمان بسيار كوتاهي را در آسمان طي مي‌كند؛ در این هنگام خورشید از مکانی تقریبا "در منتهی‌الیه جنوب‌شرقی آسمان" طلوع می‌کند و کوتاه‌ترین روز و بلندترین شب سال را به زمینی‌یان تقدیم می‌کند از اینرو ايرانيان بنا به سنتي قديمي در اين شب كه به شب يلدا معروف است گرد هم مي‌‌آيند و تا پاسي از شب جشن مي‌گيرند و شادماني مي‌كنند.


*آخرین شب آذرماه یا بلندترین شب سال، شب یلدای ایرانی‌ها است*



ایرانیان باستان با این باور که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلندتر می‎شوند و تابش نورایزدی فزونی می‌یابد، آخرین روز پاییزی و اولین روز زمستانی را شب زایش‌مهر یا زایش‌ خورشید می‌خواندند و برای آن جشن بزرگی بر پا می‌کردند.



*یلدا و جشن‌هایی که در این شب برگزار می‌شود، یک سنت باستانی است*



ایرانیان باستان این شب را شب تولد ایزد مهر«میترا» می‎‎پنداشتند و با جمع شدن گرد آتش، رقص و پای‌کوبی این شب را جشن مى‌گرفتند.



آنگاه خوانی‌ الوان می‌گستردند و "میزد" نثار می‌کردند "میزد" نذری یا ولیمه‎ای بود غیر نوشیدنی، مانند گوشت و نان و شیرینی و حلوا ودر آیین‌های ایران باستان برای هر مراسم جشن و سرور آیینی، خوانی می‌گستردند که بر آن، افزون بر آلات و ادوات نیایش، مانند آتشدان، عطردان، بخوردان، برسم و غیره، برآورده‎ها و فرآورده‌های خوردنی فصل و خوراک‎های گوناگون، از جمله خوراک مقدس و آیینی ویژه‌ای که آن را "میزد" می‌نامیدند، بر سفره جشن می‌نهادند.



ایرانیان گاه شب یلدا را تا دمیدن پرتو پگاه در دامنه کوه‌های البرز به انتظار دوباره زاییده‌شدن خورشید می‌نشستند. برخی در مهرابه‌ها (نیایشگاه‌های پیروان آیین مهر) به نیایش مشغول میشدند تا پیروزی مهر و شکست اهریمن را از خداوند طلب کنند و شب هنگام دعایی به نام "نی‌ید" را می‌خواندند که دعای شکرانه نعمت بوده‌ است.



آنان روز پس از شب یلدا (یکم دی‌ماه) را خور روز یا روز خورشید و دیگان می‌خواندند و به استراحت می‌پرداختند و با تعطیلی عمومی (خرمدینان، این روز را خرم روز یا خره روز مینامیدند) و این در حالی است که در این روز عمدتاً به این لحاظ از کار دست می‌کشیدند که نمی‌ خواستند احیاناً مرتکب بدی کردن شوند که میترائیسم ارتکاب هر کار بد کوچک را در روز تولد خورشید گناهی بسیار بزرگ می‌شمرد.



*جشن یلدا و عادات مرسوم در ایران*



جشن یلدا در آیین کهن:



در آیین کهن، بنابر یک سنت دیرینه آیین مهر، شاهان ایرانی در روز اول دی‌‌ماه تاج و تخت شاهی را بر زمین می‌گذاشتند و با جامه‌ای سپید به صحرا می‌‌رفتند و بر فرشی سپید می‌نشستند. دربان‌ها و نگهبانان کاخ شاهی و همه برده‌ها (برده‌داری در ایران باستانی و تا اواخر دوران ساسانی وجود نداشت و برده‌داران جزء نیروهای اهریمنی به‌حساب می‌رفتند) و خدمت‌‌کاران در سطح شهر آزاد شده و مانند دیگران زندگی می‌کردند. رئیس و مرئوس، پادشاه و آحاد مردم همگی یکسان بودند (صحت این امر موکد نیست، شاید تنها افسانه باشد).



جشن یلدا در ایران امروز:



جشن یلدا در ایران امروز نیز با گردهم آمدن و شب‎‌نشینی اعضای خانواده و اقوام در کنار یکدیگر برگزار می‌شود.



آیین شب یلدا یا شب چله، خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوه‌های گوناگون است که همه جنبه نمادی دارند و نشانه برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند. این میوه‌ها که اکثراً کثیرالدانه هستند، نوعی جادوی سرایتی محسوب می‌شوند که انسان‌ها با توسل به برکت خیزی و پُر دانه بودن آن‌ها، خودشان را نیز مانند آنان برکت خیز می‌کنند و نیروی باروی را در خویش افزایش می‌دهند و هم‌چنین انار وهندوانه با رنگ سرخشان نمایندگانی از خورشیدند در شب محسوب می‌شوند.



دراین شب چله یا شب یلدا هم مثل جشن تیرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ نیز یکی از مرسوم‌ترین کارهایی است که افراد انجام می‌دهند و این در حالی است که علاوه بر فال گرفتن، حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پُری آن، آینده‌ گویی می‌کنند.

[shomila]

[color=#DDA0DD]عمرتون صد شب یلدا
دلتون قدر یه دنیا
توی این شبهای سرما
یادتون همیشه با ما
دل خوش باشه نصیبت
غم بمونه واسه فردا[/color]


یلدادختر سیاه موی بلند بالا یادگار نام وطن میوه پاییز ایران و عروس زمستان در راه است.او را بر سر سفره مهر بنشانیم و با نسل فردا پیوندش دهیم. ایرانی بودن را فراموش نکنیم یلدایتان مبارک


شده یلدا مقارن با محرم
نمی دانم بخندم یا بگریم
مبارک تسلیت,عید و عزاتان
پس از شادی بخور یک ذره هم غم

[نازنین آریایی]

4 تا شاخه گل می فرستم براتون اینجاااااااااااا
هر روز یکیش رو بردارید تا شب یلدااا
یادتون باشه من اولین نفری بودم که این شب رو بهتون تبریک گفتم ........





اینم اضافه می فرستم همین جوری

[keyvan]

يلدا، اين بانوي بي نظير تاريخ کهن کشور که بلندترين گيســــــو را به آخرين شب پائيز
هديه داده است، هـــزاران سال است که با ماست... هزاران سال است که طنـــــــــازي
مي کند و در شب حکم فرمايـــي اش جشن بزرگـــــي را به همگان ( به همه کساني که
خود را ايراني مي دانند ) هديه مي دهد.

"بانو يلدا "معتقد است که در شب او، جايي براي غم و غصه نيست. او ساليــــــان سال
است که شبش را با شادي و حافظ و آجيل هاي بي مانند به ذهن و قلب مـــــــــا پيوند زده
است ... تا جاودانـه بماند و بما يادآوري کند که در ميان تمام مشکلات زندگـــي، مي توان
شبي فارغ از همه چيز، شبي فارغ از همه غم هـا و گرفتاري ها، شاد بود و سلامتــي و
دورهم بودن را جشن گرفت.

[gole maryam]

شب یلدا و وصف بی مثالش

خداوندا مخواه ، هرگز زوالش

شب یلدا فراتر از همه شب

نبینم هیچ کس افتاده در تب

شب یلدا زحزن و غم مبراست

شب یلدا مبارک