مهریه

[آرش]

من فکر می کنم که ما در مورد مهریه با دو مساله روبرو هستیم:

یک ) آگاه کردن خود و دیگران از قوانین مدنی فعلی (بخش خانواده) و تلاش در جهت اصلاح دیدگاه خود و دیگران نسبت به مهریه در چارچوت قوانین جاری .
تا آنجا که من در اطرافم پرس و جو کرده ام دیدگاه های مختلفی در جامعه در مورد مهریه وجود دارد که از آن جمله می توان هدیه مرد به زن ، اجرت مرد به زن بابت خدمات جنسی ، پشتوانه مالی ، وجه ضمان بودن که مرد زنش را طلاق ندهد ، شیادی و کسب درآمد زنان و... را نام برد . در این بخش من نمی خواهم قوانین جاری (که با توجه به فقه شیعی وضع شده اند) را نقد کنم بلکه فقط نظرم را در مورد سه دیدگاه از بین همه دیدگاهها ی رایج می گویم . و سوالم این است که تا چه حد می شود آسیب ها یی را که از طرف مهریه متوجه ازدواج می شود در چارچوب همین قوانین کاهش داد ؟
1- کسب درآمد : ازدواج کردن به قصد گرفتن مهریه از شوهر و رسیدن به نداشته ها و آرزوهایی که برای محقق شدن به پول نیاز دارد. اینگونه زنان کاری غیر قانونی نمی کنند بلکه از خلا ء های قانونی استفاده می کنند . خلا قانونی از آن جهت که هیجچ قانونی نداریم که برای مهریه سقف یا کف تعیین کرده باشد . که به نظرم تنها راهی که می شود اسیبش را کمتر کرد این است که مرد زیر بار مهریه بالا نرود و تعهدی ندهد که از عهده اش بر نمی آ ید.
2- پشوانه ای اقتصادی بعد از طلاق برای زن : اینکه زن بعد از طلاق بتواند امرار معاش کند و از نظر مالی در تنگنا قرار نگیرد. به نظرم این در مورد زنهایی که خانه دار هستند و بیرون از خانه کار نمی کنند منطقی است . چون زنی که مثلا بیست سال است که ازدواج کرده و در خانه کار می کند قطعا بعد از طلاق توانایی و مهارت لازم را برای کار در جامعه ندارد . او بعد از بیست سال خانه داری واقعا خانگی شده و فعالیت اجتماعی و اقتصادی اگر نگوییم برایش غیرممکن است ، بسیار مشکل است . در ضمن اگر هم بتواند کاری پیدا کند قطعا جوابگوی هزینه های زندگیش نخواهد بود . چون در طی این بیست سال تخصص و مهارتی کسب نکرده که بتواند بابتش پول بگیرد. ولی در مورد دختری که حتی از قبل از ازدواج سر کار می رفته و در دوران ازدواج هم کماکان به کار اقتصادی و اجتماعی خودش ادامه می دهد تعیین مهریه به این منظور به نظر من غیر منطقی است. من فکر می کنم با توجه به قوانین فعلی این راه مناسبی باشد که در مورد زنان خانه دار مهریه(متناسب با توان شوهر) قرار داده بشود و زنان شاغل هم در همان شروط ضمن عقد کار کردن بیرون از خانه را قید کنند و مهریه ای هم در نظر گرفته نشود.
3- ابزاری برای گرفتن طلاق گرفتن زن از شوهر و حق حضانت فرزند :
این همان مثال معروف مهرم حلال جانم آزاد است. چون حق طلاق و حضانت اولاد (هفت ساله به بالا) با مرد است خیلی از زنها از مهریه بعنوان ابزاری برای طلاق گرفتن از شوهر و همچنین حق سرپرستی فرزند استفاده می کنند . در مورد حق طلاق فکر می کنم بهترین کار همان وکالت بلاعزل است که در شروط ضمن عقد از طرف شوهر داده می شود . در مورد حق حضانت هم نمی دانم که آیا می شود آن را هم به عنوان یکی از شروط ضمن عقد قید کردو زن و مرد با توجه به توافقی که با هم کرده اند آنرا در عقدنامه قید کنند یا نه ؟



دو ) تلاش در جهت تغییر قوانین مدنی فعلی (بخش خانواده) و تلاش در جهت اصلاح دیدگاه خود و دیگران نسبت به مهریه و درخواست به رسمیت شناختن سلایق مختلف و قوانین در خور آن سلایق از قانون گذار.
در این مورد باید صاحبان قدرت و اندیشه (حقوق دان ها ، فقها ، جامعه شناسان ، مردم شناسان، روانشناسان) بنشینند و با هم گفتگو کنند و با در نظر گرفتن همه جوانب در مورد تغییر قوانین فعلی تصمیم بگیرند . قوانینی که در آن همه انسانهای متفات ایران امروز بتوانند به حقوق انسانیشان برسند. هم زن بیوه ای که در یکی از روستاهای دورافتاده با مرد ی معتاد و همسن پدرش ازدواج کرده و حالا هم خودش و هم دختر کوچکش مورد آزار و اذیت جسمی و جنسی آن مرد قرار می گیرند بتواند به حقوق خود برسد و هم آن دختر و پسر تحصیلکرده ی (شاید روشنفکر ) شهر نشین بتوانند مدتی را بدور از هر استرس و اضطرابی با یکدیگر رابطه داشته باشند و هم همه آن آدمهای متفاوتی که در این کشور زندگی می کنند و هرگز تفاوتشان و حضورشان به رسمیت شنا خته نشد . حال من نمی دانم که آیا فقه شیعی پاسخگوی نیاز مردم امروز در زمینه خواهد بود و توان این کار را دارد؟ تا آنجایی که من خبر دارم ماحصل همه ی این کوشش ها و گفتگوها ، نتایجی بسیار کوچک و پر اشکال مانند پیشنهاد عندالاستطاعه کردن مهریه بجای عند المطالبه بودن آن از طرف سر دفتر به طرفین و ترغیب آنها بدین کار است . وتشویق آنها به این که شرط عندالاستطاعه بودن مهریه را در شروط ضمن عقد بیاورند . تازه اینجا درد سر زن شروع می شود که حالا بیاید و اثبات کند که مهریه در استطاعت مرد هست .در این مورد هم تنها کاری که ما می توانیم بکنیم اندیشیدن و آگاه کردن خودمان و دیگران ا ز حقوق انسانیمان است .


به نظر من رابطه ی زناشویی ، رابطه ای پویا است که به خواست هر دو طرف آغاز می شود و به خواست فقط یکی از طرفین پایان می گیرد. یعنی هر کدام از طرفین در هر لحظه حق دارد که از خود بپرسد که آیا از همین لحظه به بعد به ادامه ی این رابطه تمایل دارد یا نه ؟ و هیچ عامل بیرونی نباید یکی از طرفین را مجبور کند که بر خلاف میلش به رابطه ادامه دهد. حال این عامل بیرونی می تواند برای مرد مهریه سنگین باشد و برای زن هم حق طلاق و حضانت فرزند و حق کار و ترس از مشکلات مالی بعد از طلاق ...
من هم اگر روزی ازدواج کنم از زن آینده ام جهزیه نمی خواهم . و سعی می کنم که هر دو به یک میزان سرمایه بیاوریم. و ترجیحا مهریه (اگر زنم سر کار برود) هم نخواهم داد و اگر هم خانه دار باشد شرط می کنیم که بعد از جدایی اموالمان را قسمت کنیم. ولی وقتی فکرش را می کنم این نسخه را نمی شود برای همه پیچید و کاملا فردی است