نقش نماز در افزايش سلامت روانى خانواده
امروزه بسيارى از روان شناسان دريافته اند كه دعا، نماز و داشتن يك ايمان محكم به دين، اضطراب، افسردگى، نگرانى، تشويق و ترس را كه زمينه ساز بسيارى از بيمارى هاست برطرف مى كند: «الا بذكر الله تطمئن القلوب».
كلمه نماز نشان مى دهد كه رابطه اى ميان انسان و پروردگارش وجوددارد. وقوف خاشعانه و خاضعانه انسان در نماز، در برابر خداوند متعال به او نيرويى معنوى مى بخشد كه حس صفاى روحى و آرامش قلبى، امنيت روانى وسلامت روانى را در او پديد مى آورد.
از آن جا كه انسان در نماز با همه اعضاى بدن و حواس خود متوجه خدا مى شود و از همه اشتغالات و مشكلات زندگى روى برمى گرداند. به هيچ چيز جز خدا و آيات قرآن كه در نماز به زبان مى آورد فكر نمى كند.
همين حالت روى گردانى كامل از مشكلات زندگى و نينديشيدن به آن در ميان نماز موجب آرامش روان و سلامت روانى مى شود.
رويكرد روان شناختى، اين حالت آرامش روانى در ايجاد وضعيت سلامت روانى تأثير بالايى دارد و موجب كاهش شدت فشارهاى عصبى روزانه و تنيدگى ها و تنش هايى كه بسيارى از مردم دچار آن هستند، مى شود.
توماس هاسليوپ (۱۹۹۵) پزشك معروف هلندى در اين باره مى گويد: «مهم ترين جواب آرام بخش كه من در طول سال هاى متمادى تجربه و مهارتم در مسائل روانى به آن پى بردم، همين نماز است.
من به عنوان يك پزشك مى گويم مهم ترين وسيله در آرامش روان كه ضامن از بين بردن تنش ها و اضطراب ها و افسردگى هاى روزمره است و من تا كنون شناخته ام نماز است.»
حالت تمدد اعصاب و آرامش روانى ناشى از نماز انسان را از اضطراب و افسردگى كه بيماران روانى همواره از آن رنج مى برند رها مى كند. زيرا چنين حالت هايى عموماً تا مدتى پس ازنماز در انسان باقى مى ماند و ادامه مى يابد.
انسان گاهى در حالت تمدد اعصاب و آرامش روانى پس از نماز، با امور و مواردى اضطراب انگيز و يا با حالتى كه او را افسرده مى سازد، مواجه مى شود.
تكرار بى حد و نشان اين موارد با يادآورى آنها در تمدد اعصاب، آرامش نفسانى و سلامت روانى، پس از نماز ارتباط مى يابد و به اين ترتيب فرد از اضطراب و نگرانى ناشى از اين امور يا موارد رها مى شود. تأثير مهم نماز در كاهش اضطراب، افسردگى بيماران روانى و ايجاد سلامت روانى، شبيه تأثير روان درمانى برخى از روان درمان گران معاصر براى درمان اضطراب و افسردگى بيماران روانى است. روان درمانگران معاصر از جمله ژوزف و لپه براى درمان اضطراب و افسردگى از روشى استفاده مى كنند كه به (منع متقابل) معروف است و به نام درمان از طريق آرام سازى مشهور است.
در اين روش درمان گر می کوشد ميان موارد اضطراب انگيز و واكنش مخالف اضطراب يعنى همان حالت آرامش روان، رابطه ايجاد كند.
پر واضح است كه وجه تشابه ميان روش روان درمانى و اثر درمانى منتج از نماز، بسيار مشهود است. انسان بلافاصله پس از نماز به ذكر دعا و تسبيح مى پردازد كه اين تداوم همان حالت آرامش وسلامت روانى را موجب مى شود. اصولاً انسان در دعا با خداى خود به مناجات مى پردازد و از مشكلاتى كه او را در زندگى مضطرب و افسرده مى كند به او پناه مى برد و با بازگو كردن مشكلات اضطراب انگيز در چنين حالتى از سلامت روانى برخوردار مى شود.
علاوه بر مسائلى كه ذكر شد، بيان مشكلات و مسائل پس از نماز موجب آرامش روانى مى شود. اين زمان، يك زمان طلايى است(۱) كه فقط دراختيار افرادى كه به اقامه نماز مى پردازند، قرار مى گيرد.
به طور كلى تحقيقات متعدد روان شناسان نشان مى دهد كه حالت روانى انسان با آشكار كردن مشكلات در حضور يك دوست صميمى يا درمان گر رو به بهبود مى رود.
حال تصور كنيد كه همين انسان اگر مشكلات خود را با خدا بازگو كند و پس از نماز به مناجات با پروردگار و دعا به درگاه او طلب يارى بپردازد، حالت روانى او تا چه اندازه بهبود پيدا مى كند. ملاحظه مى شود كه همان نتيجه اى كه در يك روان درمانى مؤثر و موفق حاصل مى شود، از نماز نيز به دست مى آيد، زيرا آن احساس امنيت و رهايى از اضطراب را كه نماز در انسان ايجاد مى كند، موجب آزاد شدن نيروى روانى او مى شود كه اين آزادى ضامن ايجاد سلامت روان است. نيرويى كه قبلاً در زنجيرهاى اضطراب، نگرانى و افسردگى، مقيد و زندانى بود.
در نتيجه انسان حالت نشاط و طراوت را در همه وجودش احساس مى كند. همين رابطه معنوى انسان با پروردگار در طول نماز و دريافت نوعى فيض الهى يا بارقه روانى از خداوند متعال، موجب رهايى نيروهاى معنوى مستقر در انسان مى شود و عزمش را جزم، اراده اش را قوى و همتش را بلند مى كند.
در نتيجه براى پذيرش علم و معرفت آماده تر و براى انجام كارهاى بزرگ تواناتر مى شود.
پزشك فرانسوى، الكسيس كارل ثابت كرد نماز موجب سلامت و نشاط روانى و معنوى مشخصى در خانواده ها مى شود و همين حالت است كه احتمالاً منجر به شفاى سريع برخى از بيماران در زيارتگاه ها و معابد مى شود. سيرل بوت نظريه ويليام جيمز را درباره تأثير نماز مورد تأكيد قرار داده و گفته است: (ما به واسطه نماز وارد انبار بزرگى از نشاط عقلانى و سلامت روانى مى شويم كه در شرايط عادى ياراى وصول به آن نيست) .
بر گرفته از مقاله (ورود به گنجينه بزرگ نشاط و سلامت)
دكتر غلامعلى افروز، مهدى خانبانى، پريسا چيتى
پاسخ با نقل قول
علاقه مندی ها (Bookmarks)